سخن دکتر سید حسین رضویان رئیس کمیسیون توسعه  پایدار شورای ششم خطاب به دکتر پزشکیان رئیس دولت چهاردهم که قرار بود اواسط تابستان سفری به گیلان داشته باشد ، به  این شرح است:

***

آقای رئیس جمهور در حال حاضر یکصد نقطه آلاینده اعم از آلاینده های صنعتی، خانگی ، بیمارستانی و .... مسیر دو روخانه زرجوب و گوهر رود را به اوج آلودگی رسانده اند و این معضل و فاجعه زیست محیطی مربوط به امروز و دیروز نیست بلکه سابقه چندین ساله دارد.

عاملان این فجایع زیست محیطی که با جان و سلامت مردم بازی می کنند، مجموعه های تحت امر دولت های مختلف هستند و در تمام سال های قبل با وجود هشدارهای مکرر در شورای شهر، رسانه های استان، صاحب نظران و تشکل های زیست محیطی ،هیچ اقدامی برای حل این معضل بسیاربزرگ نشده است.

وقتی نیمی از کل شهر رشت  تحت  پوشش شبکه فاضلاب نیست ، یعنی این فاضلاب مخرب زیستی به محیط زیست و منابع آبی مرکز استان و دو رودخانه مرکز شهر رشت با انبوه جمعیت شهر و حومه می ریزد.

اقای رئیس جمهور، هر کجای سرسبز استان گیلان که شما را بردند و هر زیبایی از گیلان به شما نشان دادند، یقین بدانید این گیلان واقعی نیست.

یقین بدانید گیلان واقعی آن معایب و نقص هایی هست که مردم هر روز با آن دست به گریبان هستند و تبعات بد و اثرات زیانبارش را به اجبار تحمل می کنند.

اقای رئیس جمهور گیلان و گیلانشهری چون رشت که آینده ایران است متاسفانه در صدر جوامع انسانی مبتلا و در معرض بیماری سرطان و سرطان  گوارشی  قرار دارد.

یکی از اصلی ترین سبب ها این معضل دو رودخانه زرجوب و گوهر رود هستند، دو معبر آبی 17 و 17.5 کیلومتری سالهاست در این شهر و در این استان که از احیای آن  عاجز بودند، عجزی که در لایروبی های موقتی پنهان شده است.

انتظار ما از جامعه پزشکی ، از مجموعه های درمانی بعنوان منتخبین و نخبگان جامعه چیز دیگر است و مگر می شود هنوز فاضلاب بیمارستانی در برخی جاها به دو رودخانه بریزد و کسی کار نکند.!؟

آقا چه تعهدی داده شده است اگر کسی قرار است  در این شهر کار تولیدی و صنعتی انجام دهد و سود ببرد ، شور بختانه در شهرک های صنعتی و شهر صنعتی رشت که بیشتر کارخانه ها با قریب 30 درصد ظرفیت مشغول به کار هستند و مگر قرار است حتی با این شرایط تولید شکل بگیرد اما محیط زیست آلوده شود.؟

در پایین دست این رودخانه در فخب ، در سیاه اسطلخ به چشم خود دیده ام ، گاه نمی دانم چه موادی وارد آب می شود که آب به رنگهای مختلف در  آمده، کف می کند و آرام می گیرد که این موضوع نیاز به بررسی دارد.

اینها سلامت مردم را تهدید می کند و هی وعده داده می شود. اصل ماجرا این است که این فاضلاب و این پساب صنعتی و این فاضلاب های بیمارستانی به دو رودخانه نباید ریخته شود.

حالا 6200 متر هم که قرار بوده شهرداری رشت در مبادی ورودی رودخانه بعنوان الگو در جایی که کمترین حجم آلودگی را دارد با کسر فاضلاب از آن ناحیه انجام دهد ، در مراحل آغازین است.

اصل ماجرا این است که  نباید فاضلاب و پساب صنعتی و بیمارستانی وارد این دو رودخانه که اسامی زیبایی هم دارند – بشود.

حیثیت یک کشور در تالاب انزلی در خطر است و به سلامتی مردم توجه نمی شود  وهمه این جریان آبی  وقتی وارد تالاب انزلی می شود و علاوه بر اینکه در آن شهر " انزلی" هم مساله ورود آلاینده به منابع آبی را داریم ، می بینید با چه وضعیتی اسفناک رو برو هستیم.

آقای رئیس جمهور اگر به گیلان تشریف آوردید که قدمتان روی چشم ما، این واقعیت زندگی در این شهر است و واقعیتی که سلامت مردم را به جد تهدید می کند.

تحلیل مدیر مسول:

واژه  به واژه صحبت های دکتر رضویان عضو شورای شهر رشت درست ، دردمندانه و به جاست و  باید برای معضلات بی انتهای زیست محیطی در گیلان و مرکز استان " شهر رشت و حومه " کارهای عملیاتی و  جدی صورت گیرد که صد درصد به بودجه و اعتبارات لازم، مدیریت به هنگام ، همکاری دستگاههای مرتبط به این مشکلات دیرینه و..... دارد.

خوشبختانه دکترحق شناس استاندار گیلان درمهرسال 1403 پس از انتصاب اعلام کرد، یکی از مسائل مهمی که اولویت اوست ، حل معضل زیست محیطی گیلان است و از آنجایی که ایشان بومی استان هستند ، به خوبی به این موارد اشراف کافی دارند. اولویت درستی هم هست زیرا وقتی سلامت مردم نباشد بقیه بخش ها چقدر اهمیت دارد.؟

عضو شورای شهر در حالی این سخنان را مطرح می کرد که دکتر رحیم شوقی شهردار رشت هم در کنارش نشسته بود، شهرداری که از دو  سال پیش که توسط شورای شهربه این مسئولیت انتخاب شد با حجم وسیعی از مشکلات شهری و حاشیه شهر مواجه است که بی شک برون رفت از این مشکلات امر ساده ای نیست.

شهرداری که الحق و والانصاف در این مدت کوتاه با همکاری ، همدلی و مساعدت رئیس و اعضای شورای شهر رشت بعکس بسیاری از شهرداران ما قبل کارهای بزرگی در شهر انجام داده که به نظر شهروندان و گردشگران مشهود است و خود او اعتقاد دارد، بخشی از پروژه های استان گیلان و شهر رشت جنبه های ملی دارند و باید اعتبارات ملی شامل آنها بشود، سخنی که  مدیران اجرایی گیلان و نمایندگان مردم استان  در خانه ملت به آن اعتقاد راسخ دارند.

واقعیت مساله این است ، وقتی بخواهیم برای یک کوچه روشنایی ببریم و یا برای یک محروم روستایی یک مسکن 70 متری بسازیم در گام نخست به اعتبار و سپس مصالح و امکانات و نیرو نیاز داریم ، لذا برای پروژه های بزرگی همچون محیط زیست گیلان بازمانده از چند دهه پیش تر بدون شک  به این اعتبارات ، امکانات و  ابزار مرتبط  نیاز است و تنها دولت می تواند این نیازها را به موقع تامین کند یا زمینه های آن را مهیا سازد.

دو مساله مهم که دولت و مدیران استان باید روی آنها تمرکز کنند

فاضلاب و  پسماند و آلاینده های صنعتی، خانگی و بیمارستانی که بسیار برای سلامت  شهروند و روستایی خطرناک هستند و در این سالها مردم  گیلان به ویژه شهر رشت بهای سنگینی در این خصوص پرداخته اند، مواردی نیستند که  دیروز و امروز و در این دوره تاریخی " شورای ششم و فعالیت شهردار شوقی نمایان شده باشد"،  بلکه مانند  انبوه زباله های منطقه جنگلی سراوان شور بختانه ریشه در سه تا چهار دهه پیش تر دارد و مدیران کنونی وارث آنها شده اند.!

رشت مرکز استان گیلان در تمام این سه تا چهار دهه به شدت  در بسیاری از حوزه ها و عرصه ها به خصوص در عرصه حفظ و حراست از محیط زیست و پاکیزه نگه داشتن محیط زندگی مردم بومی و غیر بومی عقب نگه داشته شد و به جز در دوره یک شهردار که امروز هم در وزارت ورزش و جوانان مسئولیتی دارد،  به جرائت می توان ادعا کرد ،هیچ کاری در این شهر انجام نشد و روزها و ماهها و سالها با کارهای روزمره  و روزمرگی " و به گونه ای ترک فعل مسئولان سپری شد.

متاسفانه در این  سالها هیچ مقام و مسئولی هم  از این مدیران بازخواست نکرد که  در آن دوران که پول ملی ارزش بالایی داشت ، پروژه ها به سهولت و سرعت بیشتری به انجام می رسید و استان های دیگر سراسر کشور در حال توسعه و عمران بودند- چرا به وظایف و رسالت اصلی شان عمل نکردند و امروز هم کسی از این مدیران بازخواست نمی کند.!؟

چرا در دوره ای از تاریخ پس از انقلاب به شهرداری وقت " 40 سال پیش " اجازه داده شد حتی به صورت موقت میلیون ها تن زباله چند شهر رشت و حومه را در یک ناحیه جنگلی زیبا انباشته کنند که شیرابه های سمی آن در این  سالها منابع آبی مرکز استان و  تالاب انزلی را به شدت آلوده سازد. چرا کسی از آن دوره پاسخگو نیست تا عبرتی برای سایرین باشد.

شاید هم اکنون در بخش های صنعتی، بندری، صادرات و نظایر آن جدیت لازم وجود نداشته باشد و اگر امروز جلوی کم کاری ها در این عرصه ها گرفته نشود ، یک دهه بعد باید به فکر چاره اندیشی و حل مساله بود. ( مدیران بالا دستی مراقب باشند).

بدیهی است در موضوع فاضلاب های جاری به منابع آبی استان  گیلان که رئیس مدیریت و برنامه ریزی استان به تازگی اعلام کرده است" 72 درصد فاضلاب  سراسر استان مستقیما به منابع آّبی وارد می شود، کم کاری بسیاری شده است و باید همه مدیران و نمایندگان مجلس ، سخنرانان و رسانه ها به این امورتوجه بیشتری داشته باشند که فردا بسیار دیراست"!

موضوع و مساله نخست:

گام نخست برای حل این مساله بحرانی، تعیین محدوده زمانی کوتاه شش ماهه مثلا تا پایان سال 1405 برای همه مراکز دولتی، بیمارستانی، صنعتی و خانگی مرکز است که باید به ترتیبی مناسب و اصولی با نظر کارشناسان محیط زیست جلوی فاضلاب ها را بگیرند و اگرقطره ای فاضلاب از این مراکز و نواحی وارد رودخانه ها ی مرکز استان و دیگر مناطق گیلان شود ، مدیران مربوطه مواخذه و زندانی و آن  مرکزدرمانی و کارخانه تا زمان اصلاح کامل آلاینده ها  تعطیل شود.

بنابراین چاره اصلی این است که باید – جلوی ورودی  هرگونه فاضلاب در رشت و همه شهرها و بخش های استان گیلان به منابع آبی گرفته شود و این امر به مدیریت  مقتدر، پیگیر و جدی نیاز دارد که با هیچ احدی مماشات نشود، حتی اگر از تهران و مقامات بالاترکشوری و استانی  توصیه ای  آورده شود.

به موازات این  دستور سریع و صریح ، این مسائل مهم آمیخته با زندگی و سلامتی مردم  پشت پرده و محرمانه  نگه داشته نشود و همه مسئولان و دست اندرکاران موارد را به صورت مستمر از طریق رسانه ها  و سخنرانان ، مراکز دانشگاهی و آموزش و پرورش به آگاهی مردم برسانند.

در دانشگاهها ، مدارس و نمازهای جمعه و جماعات به آگاهی مردم  رسانده شود که خود مردم نسبت به موضوع دغدغه مندی بیشتری پیدا کنند و نوجوانان و جوانان استان بدانند در پیرامون و  محل زندگی شان چه می گذرد و چه باید کرد.

تامین اعتبار لازم و کافی  ضرورتی فوری

همه مردم و مسئولان به درستی آگاهانه درک می کنند، کشور در شرایط تجاوز خارجی حملات متناوب" آمریکا و رژیم صهیونیستی " قرار دارد و اولویت نخست تامین اعتبارات  و امکانات برای این میدان مهم ، بازدارنده و حیثیتی است ، اما وقتی مراکز استان های دیگر تحت عنوان " کلانشهر " در همین شرایط در سال بین 20 تا 60 هزار میلیارد تومان اعتبار از مرکز کشور دریافت می کنند و به عمران و آبادانی و رفع معایب و نواقص شهر و حومه می پردازند – چرا رشت باید از این اعتبارات حتی به اندازه یک ریال محروم باشد.؟

نمایندگان مردم گیلان درمجلس در این باره چه می کنند و چرا این مساله مهم مکرر رسانه ای نمی شود و از مقام های کشور مطالبه گری صورت نمی گیرد.؟

می گویند، براساس مصوبات وزارت کشور رشت امتیازهای مربوط به کلانشهر شدن را ندارد و یکی از مهم ترین و شاید مهمترین شان موضوع جمعیت است در حالی که جمعیت رشت " رونده و طی دو سال اخیر مقیم"  با ورود  انبوه هموطنان در تمام طول به واقع یک کلانشهر است .

نقش شهردار مرکز و شهرداران مناطق پنجگانه رشت

سخن  این است که شما در پایتخت ، در دولت و حاکمیت به شهرداری رشت که سالانه  پذیرایی تا 50 میلیون نفر و بیشتر گردشگر داخلی و خارجی است ، بودجه و اعتبارات سایرمراکز استان ها را اختصاص دهید و اگر شهردار و  معاونان و مناطق عمل نکردند – مدیر مسئول گیلان 24 و واکنش و گروه رسانه ای با مردم و دیگر رسانه های متعهد و دلسوز اولین معترض و منتقد در این خصوص خواهند بود.

مدیریت شهری در رشت که سال گذشته 8 هزار میلیارد تومان و امسال 11 هزار میلیارد تومان اعتبار مصوب دارد ، به گفته نائب رئیس شورای شهر 80 درصد آن اختصاص پیدا می کند " به عبارتی برای سالجاری کمی بیش از هشت هزار میلیارد تومان" و چگونه می تواند پروژه های چند ده هزار میلیارد تومانی را به سرانجام  برساند.

شهردار رشت بارها اعلام کرده است ، برای برون رفت از حجم ترافیک رو به افزایش هفتگی و ماهانه  در یکی ، دو سال اخیر با ورود مسافران و ورود خودروهای جدید ، باید دو کمربندی  بزرگ در دو ضلع شرق و غرب شهر رشت ایجاد شود.

برای یکی از این پروژه های براساس نرخ سال 1404 به 50 هزارمیلیارد تومان اعتبار نیاز است که چنانچه یک جا تامین شود می توان این پروژه ها در مدت زمان بسیار کوتاهتر به انجام رساند.

حالا تناسب بین هشت هزار میلیارد تومان اعتبار سالانه " تخصیصی امسال" با پنجاه هزار میلیارد تومان برای یک پروژه در نظر گرفته شود ، مشخص میشود این شهر تا چه میزان محروم و عقب نگه داشته شده است و باید به فوریت به داد شهرو مردمانش رسید و این مهم بعهده دولت و حاکمیت است.

کلام آخر – برای اجرای6.2 یا  6.5 کیلومتر پروژه  رودخانه زرجوب که ورودی شهر است و آلودگی کمتری دارد " برای آنکه هنوز به بخش های صنعتی، خانگی و بیمارستانی وارد نشده است یک کمتر ارتباط دارد" شهردار تا پایان سال را پیش بینی دارد و بقیه 10 کیلومتر که  سرشاراز آلاینده هاست به قطع و یقین به بودجه و امکانات و مصالح و ماشین آلات نیاز مند است.

علاوه بر اینها،  کار شهرداری و مدیریت شهر تنها  حل مساله زرجوب و گوهررود نیست که فوق العاده مهم هستند ، بلکه باید به صدها ماموریت داخل شهر هم توجه شود که همه شهروندان و مسئولان به این ماموریت ها آشنایی دارند.

مجید محمدپور – نویسنده، روزنامه نگار و مدرس دانشگاه

18 مهر 1405