گروه رسانه ای با مردم، افزایش قیمت کودهای شیمیایی در سال ۱۴۰۵، بار دیگر مساله هزینه تولید را در بخش کشاورزی به صدر دغدغههای فعالان این حوزه بازگردانده است؛ افزایشی که در نگاه نخست تنها یک تغییر قیمتی به نظر میرسد، اما در عمل میتواند بر زنجیره تولید محصولات اساسی، الگوی کشت و حتی امنیت غذایی کشور اثرگذار باشد.
وزارت جهاد کشاورزی ۱۲ اردیبهشت ماه نرخ جدید فروش انواع کودهای شیمیایی را منتشر کرد؛ نرخهایی که از جهش قابلتوجه قیمت نهادههای پایه کشاورزی حکایت دارد.
براساس این نرخنامه، قیمت هر کیلوگرم سوپر فسفات تریپل به بیش از یکمیلیون و ۴۳۲ هزار ریال رسیده و هر کیسه ۵۰ کیلویی آن بیش از ۷۱میلیون ریال قیمتگذاری شده است. همچنین کود سولفات پتاسیم با نرخ بیش از ۶۸میلیون ریال برای هر کیسه، کلروپتاسیم گرانوله با قیمت بیش از ۴۶میلیون ریال، کود فسفات ۲۵ درصد با نرخ بیش از ۵۰میلیون ریال و کود فسفات ساده با قیمت بیش از ۳۳میلیون ریال در فهرست جدید قرار گرفتهاند؛ اعدادی که نشان میدهد هزینه تامین کود شیمیایی کشاورزی در سال جاری رشد حدود ۶۰۰ درصدی را تجربه کرده است.
حذف ارز ترجیحی و حرکت به سمت آزادسازی نرخ ارز، در کنار تنشهای منطقهای، اختلال در مسیرهای تجاری و افزایش هزینههای حملونقل و تامین مواد اولیه، مجموعه عواملی هستند که بازار نهادههای کشاورزی را تحت فشار قرار دادهاند. در این میان، نگرانی اصلی تنها رشد قیمت کود نیست، بلکه پیامدهای احتمالی آن برای تولید محصولات کشاورزی است. بسیاری از فعالان این بخش هشدار میدهند که افزایش شدید هزینه نهادهها ممکن است مصرف کود را کاهش دهد و این موضوع در نهایت بر عملکرد زمینهای کشاورزی و میزان تولید اثر بگذارد. از سوی دیگر، بنگاههای فعال در حوزه تولید و تامین نهاده نیز با چالش تامین سرمایه، افزایش نرخ ارز و دشواری واردات مواد اولیه مواجه هستند؛ مسائلی که میتواند بر پایداری زنجیره تامین کشاورزی تاثیرگذار باشد
البته باید اشاره کرد که این بحران صرفا محدود به ایران نیست و بازار جهانی نیز در ماههای اخیر با نوسانات کمسابقهای در حوزه کودهای شیمیایی روبهرو شده است. گزارشهای بینالمللی نشان میدهد تنشهای منطقهای و اختلال در تنگه هرمزکه یکی از مسیرهای مهم انتقال کود، آمونیاک و مواد اولیه پتروشیمی به شمار میرود، بازار جهانی نهادههای کشاورزی را تحتتاثیر قرار داده است. روزنامه واشنگتن پست در گزارشی اعلام کرده که افزایش هزینه سوخت و کمبود کود، کشاورزان برخی کشورهای آسیایی از جمله تایلند را ناچار به کاهش سطح زیر کشت یا محدود کردن مصرف کود کرده است. همزمان صندوق بینالمللی پول نیز در هفتههای گذشته نسبت به تبعات تداوم تنشها بر رشد اقتصادی جهان و امنیت غذایی هشدار داد و اعلام کرد که بخشی از عرضه جهانی کود به دلیل اختلال در مسیر تنگه هرمز تحتتاثیر قرار گرفته است.
در چنین شرایطی، کارشناسان معتقدند سیاستگذاری در حوزه کشاورزی باید فراتر از کنترل مقطعی قیمتها حرکت کند و به سمت کاهش وابستگی به نهادههای وارداتی، حمایت از تولید داخلی و توسعه کودهای بیولوژیک برود.
اثر جراحی اقتصادی بر قیمت کود
فعالان بخش خصوصی بر این باورند که به دلیل همزمانی حذف ارز ترجیحی، وقوع جنگ تحمیلی سوم و تشدید محدودیتها در تجارت دریایی، قیمت کودهای شیمیایی را تا حدود ۶۰۰ درصد افزایش داده است. آنها عنوان میکنند که دولت باید با برنامهریزیهایی، میزان وابستگی کشاورزی ایران را به کودهای شیمیایی کاهش دهد. دنیای اقتصاد
.